Renk modeli ve renk uzayı birbirlerine yakın görünen iki kavramdır. Ancak tanımlamaları farklıdır.

Bizler renkleri tanımlamamak için beynimizi kullanıyoruz. Bu sebeple renk algılamaları kişiden kişiye değişebiliyor. Örneğin bir rengi gök mavisi olarak tanımladığımızda biz biraz daha mavi algılarken, karşımızdaki kişi gök mavisi rengi biraz daha cyan olarak anımsayabiliyor. Renklerin doğru bir şekilde üretilebilmesi için, rengin yeniden üretildiği her yerde renk tanımının yapılması gereklidir. Renkler bu tanım yapıldıktan sonra üretilebilir. Renk modelleri bu tanımlamanın yapılmasını sağlarlar.Yani nasıl üretileceğini belirler Renkler üretildikten sonra sıra görüntülemededir. Rengin gösterildiği herhangi bir cihaz, o renkleri belirli bir alan içerisinde gösterebilir. CRT bir monitör ile DCP’nin görüntüleyebildiği renk miktarı aynı değildir.  1931’de Uluslararası Aydınlatma Komisyonu (Commission International de l’Eclairage) (CIE) renklerin tüm değerlerinin x, y koordinat sisteminde gösterilebileceği standart bir sistem oluşturmak için çalışmalar yapmıştır. Bu çalışmalar  CIE renk diyagramı olarak bilinen eğrinin oluşmasına yol açmıştır. Bu sayısal renk ölçümlerinin de temelini oluşturmuştur. Bu eğri renk uzayını temsil etmektedir. Işık tayf renkleri renk uzayına dağılmıştır ve bu dış çerçeve algılanabilen tüm renk özünü kapsamaktadır. Eğri, üç boyutlu renk uzayının 2 boyutlu bir kesitini göstermektedir. x ve y koordinatlı düzlem renklerin kromatik değerlerini karşılamaktadır. Işıklılık yani rengin koyu ve açık tonlamaları CIE renk uzayının 3. boyutunda yer almaktadır. Rengin parlaklığı 2 boyutlu şemada gösterilememektedir.

cieYan tarafta CIE tarafından oluşturulan renk uzayı eğrisi yer almaktadır. İçerisinde üçgen şeklinde sınırlandırılmış alanlar, hangi görüntüleme o cihazın ne kadarlık alandaki renkleri gösterebileceğini belirtmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

rgdmodelRGB RENK MODELİ / Red Green Blue.
Digital video dünyasında renkler üç ana rengin kırmızı, yeşil ve mavinin birleşimi ile oluşur. Bu modeli oluşturan renkler ana renklerdir ve herhangi iki rengin karışımı ile elde edilmezler. Birleşim ile elde edilen renkler kırmızı, yeşil ve mavi yapısal olarak daha açık olduklarından hepsinin birleşiminden beyaz oluşur. Bu renkler birbirlerine karıştırılarak cyan, magenta ve sarı elde edilir. Üçünün %100 karışımından beyaz, %0 ‘a indirgendiğinde ise siyah elde edilir. Birleşme ile oluşan renkler, çıkarma ile oluşturulan renklerden daha geniş bir renk spektrumuna sahiptir. RGB renk modeli 1953 yılında ilk fotoğraf makinesi Polaroid’te ve televizyonda ise ilk olarak Sony tarafından kullanmıştır. Günümüzde de tüplü ekranlarda, bilgisayar ekranlarında, televizyon ve manuel fotoğraf makinelerinde standart olarak kullanılmaktadır.

 

cmykCMYK RENK MODELİ / Cyan Magenta Yellow blacK.
Renkli yazıcılarda kullanılır.

 

 

 

 

HSI RENK MODELİ / Hue Saturation Intensity.
İnsan gözü renk tanımlamasında kullanılır. Intensity, ışık miktarı yani parlaklığı temsil etmektedir. Renk tanımlamasında bu model RGB’den daha iyi sonuç verir. Renklerin izole edilmesinde, yazılımlar farklı renk modellerine göre seçim yapabilme imkanı sunmaktadırlar. Bu konuya renklerin izole edilmesi kısmında değineceğiz.

YIQ RENK MODELİ
Renkli NTSC TV yayınında kullanılır.

YCbCr / YUV / RENK MODELİ
Renkli Digital yayında kullanılır. YUV bileşenleri RGB ile oluşturulur. Y parlaklık, U, maviden Y’nin, V kırmızıdan Y’nin çıkarılması ile elde edilen bileşenlerdir.

RENK UZAYLARI

ITU Rec.709 : HDTV Renk standartı

DCI-P3 : Digital sinema projektörleri renk standartı. Rec.709’a göre daha belirgin kırmızı ve yeşil tonları vardır.

Adobe RGB : Fotoğraf ve yayıncılıkta standartı.

CIE XYZ : DCI uyumlu sinema projektörleri standartı.

ITU Rec.2020 : UHD için tanımlanan standart.